Zemin ve dolgu testleri · Plaka yükleme · Ev2 · Yatak katsayısı
Plaka Yükleme Deneyi
Temel seviyesindeki zemine ya da sıkıştırılmış dolguya çelik bir plakayı hidrolik krikoyla kademeli olarak yüklüyor, her kademedeki oturmayı hassas komparatörlerle ölçüyoruz. Zeminin taşıma gücünü, yatak katsayısını ve dolgularda Ev1, Ev2 ve Ev2/Ev1 değerlerini raporluyoruz.
Doğrudan arayın: 0533 616 18 67
- 30–75 cm plaka
- Ev1, Ev2 ve k değeri
- Rüzgâr türbini temelleri
- 2001’den beri zemin deneyleri
- Karşı ağırlık: kamyon ya da kepçe
- Hidrolik kriko ve manometre
- Yükleme plakası, Ø 30–75 cm
- Komparatörler
- Referans kirişi
- Plaka altındaki gerilme soğanı
Tanım
Plaka yükleme deneyi nedir?
Plaka yükleme deneyi, temel seviyesine yerleştirilen 30–75 cm çaplı dairesel çelik bir plakanın kademeli olarak yüklendiği ve her kademedeki oturmanın ölçüldüğü bir arazi deneyidir. Elde edilen yük–oturma eğrisinden zeminin taşıma gücü ve yük altındaki davranışı belirlenir.
Aynı deneyden yatak katsayısı (k) da hesaplanır. Dolgu ve yol tabakalarında ise iki yükleme çevrimi yapılarak Ev1, Ev2 deformasyon modülleri ve sıkışmanın göstergesi olan Ev2/Ev1 oranı bulunur.
Deney yüzeyde, bir kuyunun içinde ya da sondaj kuyusunun dibinde yapılabilir. Basit ve hızlıdır, zeminin gerçek yük altındaki davranışını doğrudan gösterir.
Bir bakışta
| Standartlar | TS 5744. Dolgu kontrolünde Ev1/Ev2 için DIN 18134. |
|---|---|
| Plaka | Dairesel çelik, Ø 30–75 cm. |
| Yükleme | Hidrolik kriko ve manometre, kademeli. |
| Ölçüm | Plaka çevresine simetrik yerleştirilen 2–3 komparatör. |
| Karşı ağırlık | Kepçe, yükleyici ya da yüklü kamyon. |
| Sonuç | Yük–oturma eğrisi, taşıma gücü, k, Ev1, Ev2 ve Ev2/Ev1. |
Ne için yapılır?
Taşıma gücü mü, dolgu kontrolü mü?
Temel zemininin taşıma gücü
Temel seviyesindeki doğal zemin, taşıma gücüne kadar ya da güvenli taşıma gücünün 2–3 katına kadar kademeli yüklenir. Her kademede oturma sönümlenene kadar beklenir.
- Yüzeysel temellerde taşıma gücü ve oturma
- Radye temeller için yatak katsayısı (k)
- Rüzgâr türbini, tank ve makine temelleri
Dolgu ve yol tabakası kontrolü
Sıkıştırılmış tabaka iki çevrimle yüklenir: ilk yükleme, boşaltma ve ikinci yükleme. Eğrilerden Ev1 ve Ev2 modülleri hesaplanır.
- Temel altı dolgu ve zemin iyileştirme tabakaları
- Yol, demiryolu, saha betonu ve endüstriyel zemin altı
- Ev2 ve Ev2/Ev1 şartname kontrolü
Saha uygulaması
Plaka yükleme deneyi nasıl yapılır?
- Yüzey hazırlanırDeney noktası temel seviyesinde düzeltilir. Plakanın zemine tam oturması için ince bir kum tabakası serilip tesviye edilir.
- Plaka yerleştirilirPlaka yatay olarak, zeminle tam temas edecek şekilde yerleştirilir.
- Kriko ve karşı ağırlık kurulurKamyon ya da kepçe plakanın üstüne getirilir. Hidrolik kriko plaka ile karşı ağırlık arasına plakanın ortasına gelecek şekilde konur.
- Komparatörler bağlanırPlaka çevresine simetrik 2–3 komparatör yerleştirilir. Komparatörlerin bağlı olduğu referans kirişi yükleme etkisinin dışında mesnetlenir.
- Kademeli yükleme yapılırYük kademeler halinde artırılır. Her kademede okumalar 1, 4, 10, 20, 40 ve 60. dakikalarda, sonra saatlik alınır ve oturma sönümlenene kadar beklenir. Ev deneyinde boşaltma ve ikinci yükleme yapılır.
- Değerlendirilir ve raporlanırKomparatörlerin ortalaması plakanın oturması kabul edilir. Yük–oturma ve oturma–zaman grafikleri çizilir, taşıma gücü, k ve Ev değerleri hesaplanır.
Sonuçların okunması
Ev1 ve Ev2 nasıl hesaplanır?
Ev deneyinde plaka önce en büyük gerilmeye kadar yüklenir, sonra boşaltılır ve ikinci kez yüklenir. Her yükleme eğrisinden deformasyon modülü hesaplanır:
Ev = 1,5 · r · Δσ / Δs
Burada r plakanın yarıçapı, Δσ ve Δs gerilme ve oturma farklarıdır. Fark, en büyük gerilmenin %30’u ile %70’i arasında alınır.
- Ev2 tabakanın taşıma kapasitesini gösterir. Değer büyüdükçe tabaka daha rijittir.
- Ev2/Ev1 sıkışmanın göstergesidir. Oran küçüldükçe tabaka iyi sıkıştırılmıştır. Şartnamelerde genellikle bir üst sınır verilir.
Değerlendirme ve planlama
Ev2, Ev2/Ev1 ve karşı ağırlık hesaplayıcı
Başlangıç değerleri örnektir. Hesaplayıcı iki yükleme çevriminden Ev1, Ev2 ve Ev2/Ev1 değerlerini bulur ve girdiğiniz şartname değerleriyle karşılaştırır.
Ayrıca seçilen plaka çapı ve en büyük gerilme için gereken karşı ağırlığı hesaplar. Bu değer, deneye hangi kamyon ya da kepçenin getirileceğini planlamak için kullanılır.
Hedef Ev2 ve Ev2/Ev1 değerleri projenin şartnamesine göre girilmelidir. Bu araç ön değerlendirme içindir.
Fiyat
Plaka yükleme deneyi fiyatı
Fiyatı en çok deney sayısı, deneyin amacı, plaka çapı ve sahanın bulunduğu il belirler. Fiyat proje bazında ya da deney başı birim fiyat olarak verilir.
- Aynı sahadaki deney sayısı arttıkça deney başı fiyat düşer
- Taşıma gücü deneyinde her kademede sönümlenme beklendiği için süre uzar
- Büyük plaka ve yüksek gerilme daha ağır karşı ağırlık gerektirir
- Karşı ağırlık aracı aksi belirtilmedikçe şantiyeden sağlanır
Yandaki bilgileri doldurun, mesajınız hazır olarak WhatsApp’ta açılsın. Deney noktalarını gösteren planınız varsa aynı sohbete ekleyin.
Deneyden önce
Şantiyede neler hazır olmalı?
- Deney noktası temel ya da tabaka seviyesinde, düz ve temiz olmalı
- Karşı ağırlık için yüklü kamyon, kepçe ya da yükleyici hazır olmalı
- Aracın plakanın üstüne yanaşabileceği erişim ve alan olmalı
- Deney sırasında noktanın çevresinde titreşim yapan iş makinesi çalışmamalı
- Dolgu kontrolünde tabaka sıkıştırması tamamlanmış olmalı
Deney sonunda
Raporda neler var?
- Deney noktaları, plaka çapı ve deney düzeneği
- Her kademe için yük, zaman ve oturma okumaları
- Yük–oturma ve oturma–zaman grafikleri
- Taşıma gücü ve yatak katsayısı (k) değerlendirmesi
- Dolgu kontrolünde Ev1, Ev2, Ev2/Ev1 ve şartnameye uygunluk
Referanslar ve saha
Plaka yükleme deneylerimizden
Karşılaştırma
Plaka yükleme mi, LWD mi, nükleer mi?
| Deney | Ne verir? | Ne zaman seçilir? |
|---|---|---|
| Plaka yükleme | Taşıma gücü, k, Ev1, Ev2 | Temel zemini, şartnamenin istediği Ev2 kontrolü, referans deney |
| Dinamik plaka yükleme (LWD) | Dinamik deformasyon modülü Evd | Karşı ağırlık gerektirmeden, çok noktada hızlı dolgu kontrolü |
| Nükleer sıkışma | Yerinde yoğunluk ve su içeriği | Proktora göre sıkışma yüzdesinin hızlı kontrolü |
| Kum konisi | Yerinde kuru birim hacim ağırlık | Klasik sıkışma kontrolü, nükleer cihazın kalibrasyonu |
| Kazıkta plaka yükleme | Kazık ya da kolon başında yük–oturma | Jet grout, taş kolon ve kazık başında yükleme |
| Kazık yükleme | Kazığın gerçek yük altında davranışı | Kazıklı temellerde kapasite doğrulama |
Sıkça sorulan sorular
Plaka yükleme deneyi hakkında merak edilenler
Plaka yükleme deneyi nedir?
Temel seviyesine yerleştirilen 30–75 cm çaplı dairesel çelik bir plakanın hidrolik krikoyla kademeli olarak yüklendiği ve her kademedeki oturmanın ölçüldüğü arazi deneyidir. Yük–oturma eğrisinden zeminin taşıma gücü, yatak katsayısı ve deformasyon modülleri belirlenir.
Plaka yükleme deneyi hangi standarda göre yapılır?
Zemin taşıma gücü için TS 5744 standardına göre yapılır. Dolgu ve yol tabakalarında Ev1 ve Ev2 değerleri istendiğinde DIN 18134 standardı kullanılır. Hangi standardın uygulanacağı projenin şartnamesine göre belirlenir.
Ev1 ve Ev2 nedir?
Ev1 ilk yükleme eğrisinden, Ev2 boşaltmadan sonraki ikinci yükleme eğrisinden hesaplanan deformasyon modülleridir. Ev = 1,5 · r · Δσ / Δs formülüyle, en büyük gerilmenin yüzde 30’u ile yüzde 70’i arasındaki eğimden bulunur.
Ev2/Ev1 oranı neyi gösterir?
Tabakanın ne kadar iyi sıkıştırıldığını gösterir. İyi sıkıştırılmış bir tabakada ikinci yüklemedeki oturma ilk yüklemedekine yakın olduğu için oran küçüktür. Şartnamelerde genellikle Ev2 için bir alt sınır ve Ev2/Ev1 için bir üst sınır verilir.
Yatak katsayısı (k) plaka yükleme deneyinden nasıl bulunur?
Yatak katsayısı, plaka altındaki gerilmenin buna karşılık gelen oturmaya oranıdır ve yük–oturma eğrisinden hesaplanır. Radye temel ve saha betonu tasarımında kullanılır. Plaka boyutu sonucu etkilediği için temel boyutuna göre düzeltme yapılır.
Plaka yükleme deneyi ne kadar sürer?
Dolgu kontrolündeki Ev deneyi genellikle 15–30 dakika sürer. Temel zemininin taşıma gücü deneyinde ise her kademede oturmanın sönümlenmesi beklendiği için süre zemine göre uzar.
Karşı ağırlık olarak ne kullanılır?
Genellikle yüklü kamyon, kepçe ya da yükleyici kullanılır. Gereken ağırlık plaka çapına ve uygulanacak gerilmeye bağlıdır. Aksi belirtilmedikçe karşı ağırlık aracı şantiyeden sağlanır.
Plaka yükleme deneyinin sınırları nelerdir?
Plaka gerçek temelden çok küçük olduğu için yalnızca plaka çapının yaklaşık 1,5–2 katı derinliğe kadar zemini etkiler. Çok tabakalı zeminlerde derindeki zayıf tabakalar deneyde görünmeyebilir. Bu nedenle sonuçlar zemin etüdüyle birlikte değerlendirilir.
Plaka yükleme ile dinamik plaka yükleme (LWD) arasındaki fark nedir?
Plaka yükleme deneyi hidrolik krikoyla statik yük uygular ve karşı ağırlık gerektirir. LWD ise düşen bir ağırlıkla dinamik yük uygular, karşı ağırlık gerektirmez ve çok daha hızlıdır. Şartname Ev2 istiyorsa plaka yükleme, hızlı ve çok noktalı kontrol isteniyorsa LWD tercih edilir.
Plaka yükleme deneyi fiyatı neye göre belirlenir?
Fiyatı en çok deney sayısı, deneyin amacı, plaka çapı ve sahanın bulunduğu il belirler. Taşıma gücü deneyleri sönümlenme süresi nedeniyle Ev deneyinden uzun sürer. Fiyat proje bazında ya da deney başı birim fiyat olarak verilir.
Zemininiz yükü taşıyacak mı, ölçerek bilin
Deney sayısını, amacı, plaka çapını ve sahanın bulunduğu ili iletin. Deney programını hazırlayıp teklifimizi gönderelim.
Sarıgöl Mah. Mezarlık Sk. C1 No: 108 İç Kapı No: 63
Gaziosmanpaşa / İstanbul
GSM: 0533 616 18 67
Tel: 0212 369 00 16
info@zeminarastirma.com
Pzt–Cuma 08:00–19:00 · Cmt–Paz 08:00–14:00