Zemin etüdü · CPT · CPTu · Statik koni penetrasyon
CPT Koni Penetrasyon Testi
Konik bir ucu zemine sabit hızla iterek zemin profilini sürekli olarak çıkarıyoruz. 20 tona kadar hidrolik itme gücüyle 40 m’ye kadar, her 2 cm’de uç direnci, sürtünme ve boşluk suyu basıncını ölçüyor, zemin tabakalarını, kazık kapasitesini ve sıvılaşma riskini raporluyoruz.
Doğrudan arayın: 0533 616 18 67
- 20 ton itme gücü
- Her 2 cm’de okuma
- Çanakkale 1915 Köprüsü
- 2001’den beri zemin etüdü
- Hidrolik itme ünitesi, 20 ton
- İtme tijleri
- Sürtünme manşonu, fs
- Boşluk suyu filtresi, u₂
- Koni ucu, qc
- Veri kaydı, her 2 cm’de
Tanım
CPT testi nedir?
CPT (Cone Penetration Test), ucu 60° açılı ve 10 cm² izdüşüm alanlı bir koninin zemine hidrolik olarak sabit 2 cm/s hızla itildiği bir yerinde deneydir. Türkçede koni penetrasyon testi ya da statik koni penetrasyon deneyi olarak bilinir. Boşluk suyu basıncı da ölçülürse deney CPTu (piyezokoni) adını alır.
Koni ilerlerken üç değer sürekli kaydedilir: koninin ucundaki direnç qc, koninin arkasındaki manşondaki sürtünme fs ve boşluk suyu basıncı u. Bu değerlerden zemin tabakaları, sınırları ve mühendislik parametreleri çıkarılır.
Sondaj gibi aralıklı değil sürekli veri verdiği için ince tabakaları ve gevşek bölgeleri kaçırmaz. SPT ve sondajla birlikte kullanıldığında zemin etüdünün güvenilirliğini artırır.
Bir bakışta
| Standartlar | ASTM D5778 (elektronik CPT ve CPTu), TS EN ISO 22476-1. |
|---|---|
| Koni | Ø 35,7 mm, 60° uç açısı, 10 cm² izdüşüm alanı. |
| İtme | Hidrolik, 20 tona kadar, sabit 2 cm/s hızla. |
| Okuma | Her 2 cm’de qc, fs ve boşluk suyu basıncı. |
| Derinlik | Zemine bağlı olarak 40 m’ye kadar. |
| Günlük üretim | Zemin ve saha koşullarına göre günde 2–5 deney. |
Kullanım
CPT ne işe yarar?
Elde edilen bilgiler
- Zemin tabakalarının sınırları ve zemin davranış tipi
- Yeraltı suyu seviyesi ve boşluk suyu basıncı
- Kumlarda sıkılık ve içsel sürtünme açısı
- Killerde drenajsız kayma dayanımı
- SPT N değeriyle karşılaştırma
Tasarımda kullanımı
- Yüzeysel temellerde taşıma gücü ve oturma
- Kazıklı temellerde uç ve çevre direnci, kazık boyu
- Depremde sıvılaşma potansiyeli
- Zemin iyileştirme öncesi ve sonrası karşılaştırma
- Dolgu ve set altındaki yumuşak tabakaların tespiti
Saha uygulaması
CPT testi nasıl yapılır?
- Nokta belirlenirDeney noktaları vaziyet planında işaretlenir. Altyapı ve yeraltı hatları kontrol edilir.
- Düzenek kurulurHidrolik itme ünitesi noktaya getirilir, terazilenir ve sabitlenir. Koni ve tijler hazırlanır.
- Koni sıfırlanırÖlçüm sensörleri deneyden önce sıfırlanır. CPTu’da boşluk suyu filtresi doygun hale getirilir.
- Koni itilirKoni sabit 2 cm/s hızla zemine itilir, her 2 cm’de qc, fs ve u kaydedilir. Tijler sırayla eklenir.
- Hedef derinlikte bitirilirHedef derinliğe ya da itme gücünün sınırına ulaşıldığında deney bitirilir, istenirse boşluk suyu basıncı sönümlenme ölçümü yapılır.
- Veri işlenir ve raporlanırDerinliğe göre qc, fs, sürtünme oranı ve u grafikleri çizilir, zemin tabakaları yorumlanır ve rapor hazırlanır.
Sonuçların okunması
CPT grafiği nasıl okunur?
CPT logunda düşey eksen derinliktir. Uç direnci ve sürtünme oranı birlikte okunarak zemin tipi yorumlanır:
- Kum. Uç direnci yüksek, sürtünme oranı düşüktür (çoğunlukla %1’in altı). qc arttıkça kum daha sıkıdır.
- Kil. Uç direnci düşük, sürtünme oranı yüksektir (çoğunlukla %3’ün üstü). CPTu’da boşluk suyu basıncı belirgin yükselir.
- Silt ve karışık zeminler. İkisinin arasında kalır. Ani değişimler tabaka sınırlarını gösterir.
Sürtünme oranı Rf = fs / qc × 100 olarak hesaplanır. Kesin zemin sınıfı sondaj numuneleriyle doğrulanır.
Ön değerlendirme
Sürtünme oranı ve zemin tipi hesaplayıcı
Başlangıç değerleri örnektir. Hesaplayıcı sürtünme oranını bulur, zemin tipini yaklaşık olarak yorumlar ve zemin kil ise drenajsız kayma dayanımını tahmin eder:
su ≈ (qc − σv0) / Nkt, burada σv0 o derinlikteki toplam düşey gerilme, Nkt koni faktörüdür. Hesapta Nkt = 15 alınır. Uygulamada 10–20 arasında değişir ve sahaya özel kalibre edilmesi önerilir.
Bu araç ön değerlendirme içindir. Tasarımda kullanılacak parametreler CPT raporu, sondaj ve laboratuvar sonuçlarıyla birlikte belirlenir.
Fiyat
CPT testi fiyatı
Sondaj gerekmediği için CPT ekonomik bir yöntemdir. Fiyatı en çok nokta sayısı, hedef derinlik ve sahanın bulunduğu il belirler.
- Toplam metraj arttıkça metre fiyatı düşer
- Boşluk suyu basıncı ölçümü (CPTu) ve sönümlenme ölçümleri ek süre gerektirir
- Yüzeyde dolgu ya da bloklu tabaka varsa önce delgi gerekir
- Numune istenirse CPT’nin yanında sondaj ayrıca fiyatlandırılır
Yandaki bilgileri doldurun, mesajınız hazır olarak WhatsApp’ta açılsın. Vaziyet planınız varsa aynı sohbete ekleyin.
Yöntemin sınırları
CPT hangi zeminlerde yapılır?
- Yumuşak ve orta katı kil, silt, kum ve ince çakıllı zeminlerde çok uygundur
- Yumuşak, gevşek ve suya doygun zeminlerde en verimli sonucu verir
- Çakıllı, bloklu ve çok katı zeminlerde koni ilerleyemez
- Üstte bloklu ya da moloz dolgu varsa önce delinerek geçilmesi gerekir
- Numune alınmaz, laboratuvar deneyleri için sondaj gerekir
Deney sonunda
Raporda neler var?
- Deney noktalarının yeri ve deney bilgileri
- Derinliğe göre qc, fs, sürtünme oranı ve boşluk suyu basıncı grafikleri
- Zemin davranış tipine göre tabaka yorumu
- Yeraltı suyu seviyesi
- İstenirse kazık kapasitesi ve sıvılaşma değerlendirmesi
Referanslar
CPT yaptığımız projeler
Karşılaştırma
CPT mi, SPT mi, presiyometre mi?
| Deney | Ne verir? | Ne zaman seçilir? |
|---|---|---|
| CPT / CPTu | Sürekli zemin profili, qc, fs, boşluk suyu basıncı | Yumuşak ve kumlu zeminler, ince tabakalar, sıvılaşma ve kazık tasarımı |
| SPT | Aralıklı darbe sayısı (N) ve numune | Sondajla birlikte, numune ve sınıflandırma gerektiğinde |
| Presiyometre | Zeminin deformasyon modülü ve limit basıncı | Oturma hesabı, katı zeminler ve ayrışmış kaya |
| Dinamik koni penetrasyon | Darbe ile ilerleme direnci | Sığ derinlikte hızlı kontrol, dolgu ve yol tabakaları |
| Sismik MASW | Kayma dalgası hızı ve zemin sınıfı | Deprem yönetmeliğine göre zemin sınıflaması |
Sıkça sorulan sorular
CPT koni penetrasyon testi hakkında merak edilenler
CPT testi nedir?
Ucu 60° açılı ve 10 cm² izdüşüm alanlı bir koninin zemine sabit 2 cm/s hızla itildiği ve uç direnci, sürtünme ve boşluk suyu basıncının sürekli ölçüldüğü yerinde deneydir. Koni penetrasyon testi ya da statik koni penetrasyon deneyi olarak da bilinir.
CPT ile CPTu arasındaki fark nedir?
CPT’de uç direnci ve sürtünme ölçülür. CPTu’da (piyezokoni) bunlara ek olarak boşluk suyu basıncı da ölçülür. CPTu killi zeminlerde, sıvılaşma analizinde ve yeraltı suyu koşullarının önemli olduğu projelerde daha fazla bilgi verir.
CPT testi hangi standarda göre yapılır?
Elektronik CPT ve CPTu deneyleri ASTM D5778 ve TS EN ISO 22476-1 standartlarına göre yapılır.
CPT testi kaç metre derinliğe iner?
Zemine bağlı olarak 40 m’ye kadar ölçüm alınabilir. Çakıllı, bloklu ya da çok katı tabakalarda koni daha erken durur. 20 tona kadar hidrolik itme gücü kullanıyoruz.
Günde kaç CPT yapılır?
Zemin ve saha koşullarına göre günde 2–5 deney yapılır. Derinlik, tij ekleme süresi ve noktalar arası geçiş günlük sayıyı belirler.
CPT ile SPT arasındaki fark nedir?
SPT sondaj kuyusunda aralıklı darbe sayısı ve numune verir. CPT ise sondaj gerektirmeden her 2 cm’de sürekli veri verir, ancak numune almaz. İkisi birlikte kullanıldığında zemin etüdü daha güvenilir olur.
CPT ile sıvılaşma analizi yapılır mı?
Evet. CPT, sıvılaşma potansiyelinin değerlendirilmesinde en çok kullanılan yerinde deneylerden biridir. Sürekli veri verdiği için sıvılaşabilecek ince kum tabakalarını kaçırmaz.
CPT kazık tasarımında kullanılır mı?
Evet. Koni, küçük ölçekli bir kazık gibi davrandığı için uç direnci ve sürtünme değerleri kazığın uç ve çevre direncinin hesabında kullanılır. Kazık boyunun belirlenmesinde de yol gösterir.
CPT hangi zeminlerde yapılamaz?
Çakıllı, bloklu ve çok katı zeminlerde koni ilerleyemez. Üstte bloklu ya da moloz dolgu varsa önce delinerek geçilmesi gerekir. CPT numune almadığı için laboratuvar deneyleri için ayrıca sondaj yapılmalıdır.
CPT testi fiyatı neye göre belirlenir?
Sondaj gerekmediği için CPT ekonomik bir yöntemdir. Fiyatı en çok nokta sayısı, hedef derinlik ve sahanın bulunduğu il belirler. Boşluk suyu basıncı ölçümü, ön delgi ve numune ihtiyacı fiyatı etkiler.
Zemininizin profilini santim santim çıkaralım
Nokta sayısını, hedef derinliği, amacı ve sahanın bulunduğu ili iletin. Deney programını hazırlayıp teklifimizi gönderelim.
Sarıgöl Mah. Mezarlık Sk. C1 No: 108 İç Kapı No: 63
Gaziosmanpaşa / İstanbul
GSM: 0533 616 18 67
Tel: 0212 369 00 16
info@zeminarastirma.com
Pzt–Cuma 08:00–19:00 · Cmt–Paz 08:00–14:00