Cross Hole Sonic Logging (CSL) Testi Nedir? Nasıl Yapılır?

Cross Hole Sonic Logging (CSL) Testi, özellikle fore kazıklar, jet grouting, deep soil mixing DSM, baret kazıklar, betonarme derin temel elemanları ve diyafram duvarlar içerisindeki betonun homojenliğini ve bütünlüğünü değerlendirmek amacıyla uygulanan ultrasonik bir kazık test yöntemidir.

CSL testi ile kazık betonunun içerisinde bulunan zayıf beton bölgeleri, boşluklar, segregasyon ve beton sürekliliğindeki olası anomaliler ultrasonik dalgaların beton içerisindeki yayılım özellikleri incelenerek belirlenebilir.

Test sırasında kazık içerisine önceden yerleştirilmiş erişim borularına ultrasonik transmitter ve receiver probları indirilir. Bir prob tarafından gönderilen ultrasonik sinyal diğer prob tarafından alınır. Ölçülen sinyal seyahat zamanı ve bağıl sinyal enerjisi derinlik boyunca değerlendirilerek betonun sürekliliği hakkında bilgi elde edilir.

Cross Hole Sonic Logging (CSL) Testi Nedir?

Cross Hole Sonic Logging, kısaca CSL testi, betonarme derin temel elemanlarının beton kalitesini ve sürekliliğini değerlendirmek için kullanılan ultrasonik bir test yöntemidir.

CSL yönteminde ultrasonik sinyal, kazık içerisinde bulunan iki erişim borusu arasındaki beton içerisinden geçirilir. Transmitter tarafından oluşturulan sinyal receiver tarafından algılanır ve sinyalin iki prob arasındaki seyahat süresi ile sinyal enerjisi kaydedilir.

Betonun yoğunluğu ve elastik özellikleri değiştiğinde ultrasonik dalganın yayılım özellikleri de değişir. Bu nedenle CSL ölçümlerinde seyahat süresindeki gecikmeler ve sinyal enerjisindeki azalmalar, beton içerisinde araştırılması gereken anomalilerin göstergesi olabilir.

ASTM D6760 serisindeki yöntem, derin temel elemanlarında paralel erişim boruları arasındaki ultrasonik darbenin yayılma süresi ve bağıl enerjisinin ölçülmesine dayanır.

CSL Testi Ne Amaçla Yapılır?

Cross Hole Sonic Logging testi temel olarak aşağıdaki amaçlarla uygulanır:

  • Kazık betonunun homojenliğini değerlendirmek
  • Beton sürekliliğini kontrol etmek
  • Zayıf beton bölgelerini belirlemek
  • Beton içerisinde olası boşluk ve segregasyon bölgelerini araştırmak
  • Beton dökümü sırasında oluşabilecek anomalileri belirlemek
  • Derin temel elemanlarının kalite kontrolünü yapmak
  • Şüpheli bölgelerin daha ayrıntılı incelenmesi gereken seviyelerini belirlemek

CSL testi doğrudan kusurun kesin türünü her durumda belirlemez. Örneğin bir anomalinin tam olarak boşluk, segregasyon veya başka bir beton kusurundan kaynaklandığı yalnızca CSL verisiyle kesinleştirilemeyebilir. Şüpheli bölgelerde karot, kazı veya başka tamamlayıcı testlerin yapılması gerekebilir.

Cross Hole Sonic Logging Testi Nasıl Yapılır?

CSL testi, kazık imalatından önce veya imalat sırasında kazık içerisine yerleştirilen erişim boruları üzerinden gerçekleştirilir.

1. CSL Borularının Yerleştirilmesi

Fore kazık donatı kafesine, proje ve test gereksinimlerine uygun şekilde ultrasonik test erişim boruları monte edilir.

Boru sayısı sabit bir değer değildir. Kazık çapı, donatı kafesinin geometrisi, proje şartnamesi ve uygulanacak test prosedürüne göre belirlenir.

Erişim borularının kazık boyunca uygun şekilde sabitlenmesi ve beton dökümü sırasında konumlarını koruması test kalitesi açısından büyük önem taşır.

ASTM D6760-08 yönteminde erişim borularının uygun şekilde kurulmasının test sonuçlarının güvenilirliği açısından kritik olduğu belirtilmektedir.

2. Kazığın Betonlanması

Erişim boruları donatı kafesiyle birlikte kazık içerisine yerleştirildikten sonra kazık betonlanır.

Beton dökümü sırasında boruların içine beton veya yabancı malzeme girmemesi ve boruların test boyunca kullanılabilir durumda kalması gerekir.

3. Boruların Teste Hazırlanması

Test öncesinde erişim boruları kontrol edilir ve uygun koşullarda su ile doldurulur.

Ultrasonik transmitter ve receiver probları su dolu borular içerisine indirilir.

4. Ultrasonik Ölçümlerin Alınması

Bir borudaki transmitter tarafından ultrasonik sinyal gönderilir.

Sinyal kazık betonu içerisinden geçerek diğer borudaki receiver tarafından algılanır.

Probların derinliği değiştirilerek kazığın farklı seviyelerinden ölçümler alınır.

Test sırasında:

  • Prob derinliği
  • Sinyal seyahat zamanı
  • İlk varış zamanı
  • Bağıl sinyal enerjisi
  • Sinyal zayıflaması

gibi veriler kaydedilir.

5. Verilerin Bilgisayarda Analiz Edilmesi

Sahada toplanan CSL verileri özel yazılımlar kullanılarak analiz edilir.

Analiz sonucunda kazığın derinliği boyunca ultrasonik sinyal davranışını gösteren grafikler ve renkli profil görüntüleri oluşturulabilir.

Bu grafikler üzerinden normal ve şüpheli bölgeler değerlendirilir.

CSL Testinde Hangi Parametreler Ölçülür?

CSL testinin değerlendirilmesinde yalnızca tek bir parametre kullanılmaz.

Başlıca değerlendirme parametreleri şunlardır:

First Arrival Time (FAT)

First Arrival Time (FAT), transmitter tarafından gönderilen ultrasonik sinyalin receiver tarafından ilk algılandığı zamandır.

Bilinen prob mesafesi ile ölçülen seyahat zamanı kullanılarak ultrasonik dalganın görünür seyahat hızı değerlendirilebilir.

Beton içerisindeki zayıf veya kusurlu bölgeler sinyalin seyahat süresinde artışa neden olabilir.

Ultrasonik Dalga Hızı

Sinyalin iki prob arasındaki mesafesi ve seyahat zamanı kullanılarak yaklaşık dalga hızı hesaplanabilir.

Basitleştirilmiş olarak:

V = L / t

Burada:

  • V: Ultrasonik dalga hızı
  • L: Transmitter ile receiver arasındaki mesafe
  • t: Sinyalin seyahat zamanı

CSL yöntemi, ultrasonik darbenin bilinen bir mesafedeki yayılım süresinin ölçülmesine dayanır.

Sinyal Enerjisi ve Zayıflaması

Beton içerisindeki süreksizlikler veya zayıf bölgeler sinyal enerjisinin azalmasına neden olabilir.

Bu nedenle sinyal seyahat zamanındaki değişim ile birlikte sinyal enerjisindeki azalma değerlendirilerek şüpheli bölgeler belirlenebilir.

Zayıf beton bölgelerinde daha düşük dalga hızları ve daha yüksek sinyal zayıflaması görülebilir.

CSL Test Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

CSL sonuçları kazığın derinliği boyunca elde edilen ultrasonik profillerin birlikte değerlendirilmesiyle yorumlanır.

Genel olarak:

Normal beton bölgelerinde:

  • Sinyal süreklidir.
  • First Arrival Time değerleri düzenli bir profil gösterir.
  • Sinyal enerjisi kabul edilebilir seviyelerdedir.

Şüpheli bölgelerde:

  • First Arrival Time değerlerinde artış görülebilir.
  • Sinyal enerjisinde azalma görülebilir.
  • Ultrasonik dalga hızında düşüş meydana gelebilir.
  • Aynı seviyede birden fazla prob kombinasyonunda anomali görülebilir.

Ancak CSL sonucundaki her anomali otomatik olarak belirli bir beton kusuru anlamına gelmez. Erişim borusunun betonla aderansındaki problemler, borunun konumu ve test koşulları da ölçümleri etkileyebilir.

Bu nedenle CSL raporunun deneyimli personel tarafından ve proje kriterleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekir.

ASTM D6760-08 ve Cross Hole Sonic Logging Testi

Cross Hole Sonic Logging yöntemi, betonarme derin temel elemanlarının ultrasonik crosshole testleri için ASTM D6760-08 serisi ile ilişkilendirilmektedir.

ASTM D6760 kapsamında yöntem; fore kazıklar, drilled shaft, beton kazıklar ve augercast kazıklar gibi derin temel elemanlarında betonun homojenliği ve bütünlüğünün ultrasonik yöntemle değerlendirilmesini kapsar. Yöntem ayrıca diyafram duvarlar ve baretler gibi bazı derin temel elemanlarına da uygulanabilir.

Önemli not: ASTM D6760-16 sürümü ASTM tarafından 2025 yılında geri çekilmiş ve yerine henüz kesinleşmiş bir sürüm konulmamıştır. ASTM kayıtlarında 2026 yılında D6760-16’nın yeniden yürürlüğe alınmasına yönelik bir çalışma bulunduğu görülmektedir. Bu nedenle testlerde uygulanacak standardın proje şartnamesi, işveren gereklilikleri ve test tarihinde geçerli standart/prosedür üzerinden teyit edilmesi gerekir.

CSL Testi Hangi Yapılarda Uygulanır?

Cross Hole Sonic Logging başta betonarme derin temel elemanlarında olmak üzere çeşitli yapılarda uygulanabilir.

Fore Kazıklar

CSL testinin en yaygın kullanım alanlarından biri fore kazıklardır.

Özellikle büyük çaplı ve derin fore kazıklarda betonun iç bölgelerinin değerlendirilmesi için etkili bir kalite kontrol yöntemidir.

Jet Grouting

CSL testinin kullanım alanlarından biri jet grouting kolonlarıdır.

Jet grout kolon oluşup oluşmadığını belirlemek için etkili bir kalite kontrol yöntemidir.

Deep Soil Mixing DSM

CSL testinin kullanım alanlarından biri de Deep Soil Mixing kolonlarıdır.

DSM  kolon oluşup oluşmadığını belirlemek için etkili bir kalite kontrol yöntemidir.

Baret Kazıklar

Baret kazıklarda uygun erişim boruları hazırlanması durumunda betonun farklı bölgeleri ultrasonik olarak incelenebilir.

Diyafram Duvarlar

Diyafram duvar gibi betonarme derin temel elemanlarında da proje şartlarına bağlı olarak CSL yöntemi kullanılabilir.

Diğer Derin Temel Elemanları

ASTM D6760-08 kapsamındaki uygulamalar arasında drilled shaft, beton kazık ve augercast kazıkların yanı sıra belirli koşullarda diyafram duvarlar ve baretler de bulunmaktadır.

Not: DSM ve jet grout gibi zemin iyileştirme uygulamalarında kullanılacak test yöntemi, klasik betonarme fore kazık CSL uygulamasıyla aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Bu tür uygulamalarda test yöntemi proje ve şartnameye göre ayrıca belirlenmelidir.

CSL Testinin Avantajları

Cross Hole Sonic Logging testinin başlıca avantajları şunlardır:

  • Kazığın derinliği boyunca detaylı inceleme yapılabilir.
  • Betonun iç bölgeleri hakkında bilgi sağlar.
  • Zayıf beton bölgeleri araştırılabilir.
  • Boşluk ve segregasyon gibi anomalilerin bulunduğu seviyeler belirlenebilir.
  • Büyük çaplı ve derin kazıklarda kullanılabilir.
  • Test sonuçları grafiksel olarak sunulabilir.
  • Şüpheli bölgelerin daha ileri araştırılması için yol gösterir.

Bununla birlikte CSL, kazığın her noktasını ve erişim borularının dışındaki tüm beton hacmini aynı hassasiyetle değerlendiren bir yöntem değildir. Özellikle borular arasındaki betonun değerlendirilmesi ön plandadır.

CSL Testi ile Kazık Süreklilik Testi (PIT) Arasındaki Fark

Özellik CSL Testi PIT – Kazık Süreklilik Testi
Test yöntemi Ultrasonik crosshole Darbe-yansıma
Erişim borusu Gereklidir Gerekmez
Test başlangıcı Kazık imalatı sırasında boru hazırlanır Kazık başından uygulanır
Betonun iç bölgeleri Ayrıntılı incelenebilir Dolaylı değerlendirilir
Zayıf bölgelerin belirlenmesi Daha ayrıntılı Daha sınırlı olabilir
Büyük ve derin kazıklar Çok uygundur Uygulama koşullarına bağlıdır
Test verisi Ultrasonik profil ve sinyal analizi Dalga yansıma analizi

PIT, uygulama açısından daha kolay bir yöntemdir. CSL ise erişim borularının önceden hazırlanmasını gerektirir ancak özellikle büyük ve derin betonarme kazıklarda betonun iç bölgelerinin değerlendirilmesi açısından önemli avantaj sağlar.

CSL Test Raporunda Neler Bulunur?

Profesyonel bir CSL test raporunda proje ve test kapsamına bağlı olarak aşağıdaki bilgiler yer alabilir:

  • Proje bilgileri
  • Kazık numarası
  • Kazık çapı ve uzunluğu
  • Test tarihi
  • Erişim borusu bilgileri
  • Prob çiftleri
  • Test derinlikleri
  • Ölçülen seyahat zamanları
  • First Arrival Time (FAT) verileri
  • Sinyal enerjisi/zayıflaması
  • CSL grafik ve profilleri
  • Şüpheli bölgelerin derinlikleri
  • Test değerlendirmesi
  • Sonuç ve öneriler

Şüpheli bir bölge tespit edilmesi halinde sonuç, gerektiğinde karot veya başka tamamlayıcı yöntemlerle doğrulanabilir. Kazık yükleme deneyi yapılabilir. ASTM D6760-08 da kusur şüphesi bulunan durumlarda ilave araştırmalar yapılmasını öngörmektedir.

CSL Testi Ne Zaman Yapılır?

CSL testi, kazık betonunun test için uygun duruma gelmesinden sonra gerçekleştirilir.

Test zamanı için bütün projelerde geçerli tek bir gün sayısı vermek doğru değildir. Betonun dayanım gelişimi, proje şartnamesi, işveren kriterleri, erişim borularının durumu ve uygulanacak test prosedürü birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle “CSL testi mutlaka 5–7 gün sonra yapılır” şeklindeki kesin ifadeler yerine proje bazlı değerlendirme yapılmalıdır. Zaman zaman priz hızlandırıcı ve yüksek dayanımlı beton kullanılarak bekleme süresi azaltılabilmektedir.

CSL Testi Fiyatı Neye Göre Belirlenir?

CSL testi fiyatı her proje için aynı değildir.

Fiyatlandırmada aşağıdaki faktörler dikkate alınabilir:

  • İşin yeri. İstanbul merkez de olan iş ile yurt dışında olan işin fiyatları farklıdır.
  • Test edilecek kazık sayısı
  • Kazık çapı
  • Kazık boyu
  • Erişim borusu sayısı
  • Projenin bulunduğu bölge
  • Saha ulaşım koşulları
  • Test tekrarları
  • Veri analiz ve raporlama kapsamı

Projenizin kazık adedi, kazık çapı, kazık boyları ve proje konumunu paylaşarak CSL testi için teklif talep edebilirsiniz.

Türkiye’de ve Komşu Ülkelerde Cross Hole Sonic Logging (CSL) Testi

Zemin Araştırma Merkezi Ltd., İstanbul ve Türkiye ve komşu ülkelerde (Gürcistan, Irak, Libya, Somali vb.) genelinde geoteknik ve temel mühendisliği kapsamında çeşitli saha testleri ve ölçüm hizmetleri sunmaktadır.

CSL hizmetimiz kapsamında:

  • Test planlaması
  • Saha hazırlığı
  • Ultrasonik prob ölçümleri
  • Veri toplama
  • Bilgisayar destekli CSL analizi
  • Grafiklerin hazırlanması
  • Test raporlaması
  • Teknik değerlendirme

hizmetleri sunulmaktadır.

CSL testi hakkında bilgi almak veya projeniz için teklif talep etmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Telefon: +90 533 616 18 67
E-posta: info@zeminarastirma.com

Sık Sorulan Sorular

CSL testi nedir?

CSL (Cross Hole Sonic Logging) testi, betonarme derin temel elemanlarının beton homojenliği ve bütünlüğünü ultrasonik sinyaller kullanarak değerlendiren bir test yöntemidir.

CSL testi neden yapılır?

CSL testi; kazık betonunda zayıf bölgelerin, boşlukların, segregasyonun ve beton sürekliliğindeki olası anomalilerin araştırılması amacıyla yapılır.

CSL testi hangi kazıklarda uygulanır?

Başta fore kazıklar olmak üzere, proje şartlarına bağlı olarak drilled shaft, baret kazık ve diyafram duvar gibi betonarme derin temel elemanlarında uygulanabilir.

CSL testi için boru gerekli midir?

Klasik crosshole CSL uygulamasında kazık içerisine testten önce erişim borularının yerleştirilmesi gerekir.

CSL testi beton içerisindeki boşlukları tespit eder mi?

CSL testi, beton içerisindeki anomali ve zayıf bölgelerin belirlenmesine yardımcı olabilir. Ancak ölçüm sonucunda anomalinin kesin olarak hangi kusurdan kaynaklandığı her zaman belirlenemez. Gerekli durumlarda karot veya tamamlayıcı testlerle doğrulama yapılabilir.

CSL testi ile Kazık Süreklilik Testi PIT arasındaki fark nedir?

CSL ultrasonik sinyallerin kazık içerisindeki erişim boruları arasında yayılımını ölçerken Kazık süreklilik testi PIT kazık başından verilen darbenin yansımalarını değerlendirir. CSL, özellikle büyük ve derin betonarme kazıklarda iç bölgelerin ayrıntılı değerlendirilmesi açısından avantajlıdır.

First Arrival Time (FAT) nedir?

FAT, gönderilen ultrasonik sinyalin receiver tarafından ilk algılandığı zamandır. CSL analizinde beton içerisindeki sinyal seyahat süresinin değerlendirilmesinde temel parametrelerden biridir.

CSL testi ne zaman yapılır?

Test zamanı betonun yeterli test koşullarına ulaşması, proje şartnamesi ve uygulanacak test prosedürüne göre belirlenir. Sabit bir gün sayısı bütün projeler için geçerli değildir.

CSL testi raporunda ne bulunur?

Test raporunda kazık bilgileri, ölçüm derinlikleri, prob çiftleri, FAT ve sinyal verileri, grafikler, anomalilerin bulunduğu seviyeler ve teknik değerlendirme gibi bilgiler bulunabilir.

ASTM D6760-08 nedir?

ASTM D6760-08, betonarme derin temel elemanlarının ultrasonik crosshole yöntemiyle bütünlük ve homojenlik değerlendirmesine yönelik test yöntemini tanımlayan ASTM standardı serisidir. Güncel standart durumu test tarihi ve proje şartnamesine göre kontrol edilmelidir.

Sonuç

Cross Hole Sonic Logging (CSL) Testi, özellikle büyük çaplı ve derin betonarme kazıklarda betonun sürekliliğini ve homojenliğini değerlendirmek için kullanılan önemli bir ultrasonik kalite kontrol yöntemidir.

Test sırasında transmitter ve receiver probları arasındaki ultrasonik sinyalin seyahat zamanı ve bağıl enerjisi ölçülerek kazığın farklı derinliklerindeki beton davranışı değerlendirilir.

CSL sonuçlarında belirlenen anomaliler, gerektiğinde karot alma veya diğer tamamlayıcı araştırmalarla doğrulanarak kazığın yapısal durumu hakkında daha güvenilir bir değerlendirme yapılabilir.

Fore kazık CSL testi, baret kazık CSL testi ve diğer betonarme derin temel testleri hakkında bilgi almak için Zemin Araştırma Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz.

Telefon: +90 533 616 18 67
E-posta: info@zeminarastirma.com